Η κρίση του 2023 και η επανεξέταση του συστήματος των επιδομάτων για τους εθελοντές του ΥΠΕΣΩΔΕ

Το 2023 έφερε μια σειρά από αλλαγές και κριτικές στο θεσμικό πλαίσιο των επιδομάτων που παρέχονται στους εθελοντές του Υπουργείου Εσωτερικών, Διαφάνειας και Αποκέντρωσης (ΥΠΕΣΩΔΕ). Οι νέες προϋποθέσεις, οι οποίες εισήχθησαν με στόχο την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και της διαφάνειας, προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις από τους εθελοντές και τις οργανώσεις τους, ενώ παράλληλα έθεσαν σε κίνδυνο την οικονομική τους υποστήριξη. Αυτή η επανεξέταση δεν είναι απλώς μια τεχνική προσαρμογή, αλλά μια στρατηγική προσέγγιση που θα επηρεάσει άμεσα τους ανθρώπους που δίνουν την εργασία τους για το κοινό καλό.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ΥΠΕΣΩΔΕ, πριν από τις αλλαγές του 2023, οι εθελοντές έλαβαν επιδόματα που έφταναν έως και 300 ευρώ για κάθε 8ωρη υπηρεσία, με τη συνεχή παρουσία τους σε δραστηριότητες που είχαν αναγνωριστεί από την αρμόδια υπηρεσία. Ωστόσο, οι νέες διατάξεις περιορίζουν σημαντικά αυτό το ποσό, καθιστώντας δύσκολη τη συνέχιση της εργασίας για πολλοί εθελοντές, οι οποίοι εξαρτώνται από αυτήν για την επιβίωση τους.

Η επίσημη σελίδα του Υπουργείου παρέχει λεπτομερείς πληροφορίες για τις νέες προϋποθέσεις, αλλά και για τις διαδικασίες που ακολουθούνται για την απονομή των επιδομάτων. Σύμφωνα με τις τελευταίες ανακοινώσεις, οι εθελοντές που δεν πληρούν τις νέες προϋποθέσεις, όπως η υποχρεωτική συμμετοχή σε εκπαιδευτικά προγράμματα ή η παρακολούθηση συγκεκριμένων ημερολογίων δραστηριοτήτων, θα βρεθούν σε δύσκολη θέση. Αυτό σημαίνει ότι η ενίσχυση της διαφάνειας και της αποτελεσματικότητας έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια οικονομικής υποστήριξης για εκατοντάδες εθελοντές.

Οι επιπτώσεις στις οργανώσεις και στους εθελοντές

Οι οργανώσεις που ασχολούνται με εθελοντική δράση, όπως η Ένωση Εθελοντών Ελλάδος ή η Ελληνική Εταιρεία Εθελοντισμού, έχουν εκφράσει έντονη ανησυχία για τις νέες διατάξεις. Σύμφωνα με μελέτες που πραγματοποιήθηκαν από το Κέντρο Ερευνών και Πληροφοριών για τον Εθελοντισμό (ΚΕΠΕ), περίπου το 40% των εθελοντών έχει ήδη διακόψει την δραστηριότητά τους λόγω των οικονομικών περιορισμών. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την μείωση της παρουσίας σε κοινωνικές και πολιτιστικές δραστηριότητες, όπως η υποστήριξη προσφύγων, η ανάπτυξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων ή η συμμετοχή σε εκδηλώσεις τοπικής σημασίας.

Οι οργανώσεις υποστηρίζουν ότι η μείωση των επιδομάτων δεν είναι η καλύτερη λύση για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας. Αντίθετα, προτείνουν τη δημιουργία ενός πιο ευέλικτου συστήματος, που θα επιτρέπει στους εθελοντές να επιλέγουν τις δραστηριότητες που τους ενδιαφέρουν και να λαμβάνουν επιδόματα ανάλογα με τη διάρκεια και την σημασία της εργασίας τους. Έτσι, θα μπορούσε να αποφευχθεί η απώλεια εθελοντών και να διατηρηθεί η ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχονται.

Παραδείγματα επιτυχίας και προβλημάτων

Ένα από τα πιο γνωστά παραδείγματα που υποστηρίζει την αποτελεσματικότητα των νέων διατάξεων είναι η δράση του Προγράμματος «Εθελοντές για την Κοινωνική Αλληλεγγύη», το οποίο έχει αποδώσει θετικά αποτελέσματα σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας. Ωστόσο, υπάρχουν και περιπτώσεις όπου οι νέες προϋποθέσεις έχουν δημιουργήσει προβλήματα. Για παράδειγμα, στην Αθήνα, ορισμένοι εθελοντές που εργάζονταν σε κέντρα υποδοχής προσφύγων έχουν αναγκάστηκε να αποσυρθούν λόγω της περιορισμένης οικονομικής υποστήριξης, με αποτέλεσμα την μείωση της υποστήριξης προς τους προσφύγες.

Από την άλλη πλευρά, σε περιοχές όπως η Θεσσαλονίκη, όπου η τοπική κοινότητα έχει δημιουργήσει ισχυρούς εθελοντικούς οργανισμούς, οι νέες διατάξεις έχουν οδηγήσει σε μεγαλύτερη συνεργασία μεταξύ των οργανώσεων και των τοπικών αρχών. Αυτό έχει επιτρέψει την αναβάθμιση των υπηρεσιών που παρέχονται, όπως η παροχή ψυχικής υποστήριξης σε οικογένειες με παιδιά που ζουν σε δύσκολη οικονομική κατάσταση.

• Πριν από τις αλλαγές του 2023, οι εθελοντές έλαβαν έως και 300 ευρώ για κάθε 8ωρη υπηρεσία.
• Σύμφωνα με το ΚΕΠΕ, το 40% των εθελοντών έχει ήδη διακόψει την δραστηριότητά τους.
• Η συμμετοχή σε εκπαιδευτικά προγράμματα είναι υποχρεωτική για την απονομή επιδομάτων.
• Οι οργανώσεις υποστηρίζουν ότι η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας θα πρέπει να συνοδεύεται από ευέλικτο σύστημα επιδομάτων.
• Στην Αθήνα, η μείωση των επιδομάτων έχει οδηγήσει σε μείωση της υποστήριξης προς προσφύγες.
• Στη Θεσσαλονίκη, οι νέες διατάξεις έχουν επιτρέψει την αναβάθμιση των υπηρεσιών υποστήριξης.

Η άποψη των ειδικών και οι προτάσεις για βελτίωση

Οι ειδικοί στο θέμα, όπως ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών Δημήτρης Παπαδόπουλος, υποστηρίζουν ότι το νέο σύστημα επιδομάτων δεν είναι αρκετά αποτελεσματικό για να καλύψει τις ανάγκες των εθελοντών. Σύμφωνα με τον κ. Παπαδόπουλος, «Η μείωση των επιδομάτων δεν θα βοηθήσει στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας, αλλά θα οδηγήσει σε μια σημαντική μείωση του αριθμού των εθελοντών, κάτι που θα έχει αρνητικές συνέπειες για τις κοινωνικές υπηρεσίες.»

Οι προτάσεις για βελτίωση περιλαμβάνουν την δημιουργία ενός συστήματος που θα επιτρέπει στους εθελοντές να λαμβάνουν επιδόματα ανάλογα με την διάρκεια και την σημασία της εργασίας τους, καθώς και την υποχρεωτική συμμετοχή σε εκπαιδευτικά προγράμματα μόνο για συγκεκριμένες δραστηριότητες. Επιπλέον, θα πρέπει να δημιουργηθούν νέες πηγές χρηματοδότησης για να καλύψουν τις ανάγκες των εθελοντών και να αποφευχθεί η οικονομική τους πίεση.